Bregeth Bach (4.2.18)

Dw i’n wrth fy modd yn dysgu. Dw i’n gobeithio yr ydach chi hefyd. Pan ydan ni'n dysgu, rydym yn gwneud ein hunain yn agored i niwed. Pan ddywedais wrth ddysgwr Cymraeg arall, roeddwn i'n mynd i siarad Cymraeg o'ch blaen chi gyd eto, roedd ei hymateb ar unwaith oedd chwerthin, yna dywedodd, “Rydan ni wedi cael ein gofyn i gwthio ein hunain, ond nid cymaint a hynny.”
Mae dysgu i arwain a siarad yn y Gymraeg yn rhan ohono ac yn rhan ohono o gael fy alw i fyw ac arwain ymhlith chi

Dw i’n wrth fy modd pennod agor Efengyl John Bydd llawer ohonom yn ei glywed yn ystod y ‘Dolig. Mae Iaon yn dechrau ei stori am Iesu ag osodwyd mewn lle ag amser, ac mae'n dod i ben gyda'r datganiad: daeth y Gair yng ngnawd, a bywydodd yn eim mhlith '. Mae'r diwinydd Americanaidd, Eugene Petersen, yn ei gyfieithu fel hyn: 'daeth y gair yng ngnawd a symudodd i'r gymdogaeth'.

I love learning. I hope you do too. When we learn we make ourselves vulnerable. When I told another Welsh learner I was going to speak in Welsh in front of you all, her immediate reaction was laughter, Then she said, ‘we are told to push ourselves, but not that much’. Learning to lead and speak in Welsh is for me part and parcel of being called to live and lead amongst you.

I love the opening chapter of the Gospel of John. John begins his story of Jesus set in time and space, and it ends with the declaration: the Word became flesh, and lived amongst us’. The American theologian, Eugene Petersen translates it like this: ‘the word became flesh and moved into the neighbourhood’.

I'r Cristnogion cynnar, mae'r ffaith bod Duw yn datgelu syt mae'r ddwyfol fel trwy troi yn ddynol yn bwysig iawn. Ni fyddaf yn cadw heno ‘ma trwy amlinellu hanes diwinyddol yr ymgnawdiad, er y byddwn yn ychydig fwy cyfforddus gan ddefnyddio fy ngwybodaeth am Hebraeg, Groeg a Lladin yn hytrach na fy Nghymraeg dysgwr. Ond, mae'n bwysig dweud yn traddodiad Cristnogol, mae Duw, mewn Iesu, yn ddod yn lleol. Ar Ynys Môn, mae'r lleol yn bwysig iawn. Nid yw hyn oherwydd fy mod i wedi ddarganfod bod pawb yn adnabod ei gilydd yn unig, ond oherwydd bod pobl gyda gwreiddiau ddwfn yn y tir.

Mae'r Eglwys yng Nghymru wedi'i wreiddio'n ddwfn yn Ynys Môn. Mae hyn yn ymwneud yn rhannol â hanes. Mae Ynys Môn wedi cael ei siâpio gan straeon am y saint yng ngymaint a’r  tywod; môr a’r awyr sy'n ei gwneud yn lle hardd i fod.

For the early Christians, the fact that God reveals what the divine is like by become a human being is very important. I will not us this evening by tracing a theological history of the incarnation, although I would be slightly more comfortable using my knowledge of Hebrew, Greek and Latin rather than my learner’s Welsh. But, it is important to say within the Christian tradition, God, in Jesus, becomes local. On Anglesey, the local is very important. This is not just because I have discovered everyone knows each other, but because people are deeply rooted in the land.

The Church in Wales is deeply rooted in Anglesey. This is in part to do with history. Anglesey has been shaped by the stories of the saints as much as by the sand; sea and skies that help make it a beautiful place in which to be.

Nid wyf wedi gweld fy hysbysebion teledu yn ddiweddar, o leiaf nid yn Saesneg, ond yr un ar gyfer banc penodol gyda cheffyl du. Rwy'n sylweddoli fod banciau yn bwnc diflas ar Ynys Môn, cyn lleiad yn Amlwch, ond mae'r hysbyseb yn amlinellu  yr holl amrywiaeth o fywyd dynol. Darganfyddais fy hun yn meddwl: hynny yw hysbyseb am fywyd yr Eglwys. Rydym yno i ddathlu bywyd, bywyd newydd ac ar y diwedd i ddiolch am fywyd.

I have not seen my television commercials recently, at least not in English, but the one for a certain bank with a black horse. I realise banks are a sore topic on Anglesey, not least in Amlwch, but the commercial traces the whole range of human life. I found myself thinking: that is an advert for the life of the Church. We are there to celebrate life, new life and at the end to give thanks for life.

 Fel Eglwys, mae angen i ni ddysgu yn ddiweddar sut i ddweud wrth ein straeon. Mi wnes i fynd ir dafarn neithwr. Roedd pobl yn dweud wrthym am y rygbi y prynhawn ddoe. Roeddent yn gyffrous. Dw i'n eithaf. Mae fy ngwraig o'r Alban.

Ar nos Fawrth, daw pobl i Eglwys Sant Eleth yn Amlwch i glymu poppy. Maen nhw'n gwneud arddangosfa i'w helpu ni i gofio'r Rhyfel Mawr. Maent wedi gwneud 2000 poppies eisoes.

Mae Rygbi a Poppies wedi dal dychymyg pobl. Mae stori Iesu yn dal y dychymyg hefyd. Mae'n rhaid i ni fod yn fwy hyderus wrth ddweud hynny.

Rwy'n gobeithio y byddwn yn awyddus i wneud hynny.

As a Church, we need to learn afresh how to tell our stories. I went to a pub briefly last night. People were telling each other about the rugby yesterday afternoon. They were excited. I was quite. My wife is from Scotland.

On Tuesday evenings, people come to St Eleth Church in Amlwch to knit poppies. They are making a display for to help us remember the Great War. They have made 2000 poppies already.

Rugby and Poppies have captured the imagination of people. The story of Jesus captures the imagination too. We just need to be more confident in telling it.

I hope that we will dare to do so.

Ar gyfer ysgrifennwr Efengyl John, stori Iesu yw'r mwyaf dramatig erioed.

Amser a gofod

Golau a thywyllwch

Duw yn mynd i'n cymuned fel un ohonom ni.

Dyna stori sy'n dal y dychymyg. Gadewch inni weddïo am ras i ddweud ychydig ychydig mwy.

For the writer of the Gospel of John, the story of Jesus is the most dramatic ever. 

Time and space

Light and darkness

God entering our community as one of us.

That is a story that captures the imagination. Let us pray for grace to tell it just a little more.

Everyone loves a good wedding. Bregeth Bach (21.1.2018)

Pawb yn licio priodas da

Mae llawer o bobl yn cofio stori Iesu yn mynd i'r briodas yng Nghana Galilea. Fe'i crybwyllir yn y cyflwyniad i briodasau sy'n digwydd yn yr Eglwys. Yr wyf wedi bod yn hysbys yn y bregeth byr i agor potel o win a rhannu gwydr gyda'r briodferch a'r priodfab. Weithiau mae'r gwin yn eithaf da. Fel arfer mae pobl yn synnu pan fyddaf yn gwneud hyn. Weithiau mae chwerthin a bydd ychydig o wenu. Mae'n annisgwyl.

Mae'n debyg ei fod yn wyrth annisgwyl neu gan fod ein hawdur yn ei roi yn arwydd annisgwyl. Mae'n annisgwyl am nifer o resymau. Yn gyntaf, mae Iesu mewn priodas. Nid oes unrhyw beth od am hynny. Mae'r rhan fwyaf o bobl yn mynd i briodasau o dro i dro, ond nid ydym yn aml yn caniatáu i Iesu fod yn normal a chael hwyl. Dyma Iesu heb ei wyneb difrifol. Yn ail, mae'n ymddangos yn beth dibwys i'w wneud: troi dŵr i mewn i win. Mae hyn yn teimlo'n wir, hyd yn oed pan fyddwn yn derbyn y byddai gwin o flaen y pentref cyfan wedi bod yn drychineb a gwarth i'r teulu. Weithiau mae Cristnogion yn ymddangos i gyfyngu Duw i'r eiliadau difrifol mewn bywyd. Mae Iesu yn cynnig darlun mwy i ni na hynny. Yn drydydd, mae'r dŵr sy'n cael ei droi'n win yn dda iawn; mae'r gorau wedi cael ei arbed tan diwethaf. Yn y stori, nid oes neb ar wahân i fam Iesu, ei ddisgyblion a'i weision yn gwybod beth sydd wedi digwydd. Defnyddiwyd y jariau dwr ar gyfer defodau glanhau Iddewig. Mae Iesu yn cymryd yr hyn sy'n dda ac yn gwneud rhywbeth yr un mor dda. Mae'r trefnydd stiward neu briodas ar flasu'r win yn dweud 'rydych chi wedi achub y gorau tan y ddiwedd'. Byddwn yn rhagdybio na fyddai'r hyn a wasanaethwyd hyd yn hyn wedi bod yn wael. Nid yw hynny'n digwydd fel arfer mewn priodasau.

Beth yw arwydd o wyrth hwn? Mae arwyddion yn dweud rhywbeth; fel arall does dim pwynt ynddynt. Fel arfer, mae'n ofynnol i ni ymateb mewn ffordd benodol hefyd. Mae arwydd gyda rhif arno fel arfer yn nodi'r cyflymder uchaf y dylem ei yrru heb ddenu sylw camera cyflymder.

Beth mae'r pwynt gwyrth hwn yn ei olygu?

Gwyddom o sut y bu Duw yn delio â phobl y cyfamod yn yr Hen Destament bod priodasau yn tynnu sylw at y wledd y mae Duw yn ei gynnal ac y mae croeso i bawb.

Mae hefyd yn siarad am Duw sy'n ymyrryd, efallai y bydd yn ymyrryol hyd yn oed (er y gofynnwyd iddo); ond mae'n gwneud hynny mewn ffordd sy'n dod â hwyl ac anhrefn. Mae'r olaf oherwydd ei bod yn anochel yn golygu na all Duw gael ei bocsio.

Yn wir, rydym yn dathlu trwy gyfnod yr Epiphany y mae llawenydd Duw yn dod yn ddynol. 

Nid yw hynny'n rhywbeth sy'n twt a thaclus.

Yn olaf, mae'n siarad am Duw y rhoddwr hael. Mae haelioni weithiau'n ymddangos yn wastraffus. Er hynny, mae camddeall y haelioni. Mae'r rhoddwr hael yn gwneud hynny oherwydd gallant. Mae Duw yn gwneud hyn oherwydd gallai Dduw.

Ni all Dduw mewn Iesu byth cael ei bocsio, hyd yn oed os byddai’r eglwys ar adegau yn dymuno â  hyn peidio bod yn wir.

Lots of people remember the story of Jesus going to the wedding at Cana in Galilee. It is mentioned in the introduction to weddings that take place in Church. I have been known in the short sermon to open a bottle of wine and share a glass with the bride and bridegroom. Sometimes the wine is quite good. Usually people are surprised when I do this. Sometimes there is laughter and always a few smiles. It is unexpected.

I suppose it is an unexpected miracle or as our writer puts it an unexpected sign. It is unexpected for a number of reasons. Firstly, Jesus is at a wedding. There is nothing odd about that. Most humans go to weddings from time to time, yet we do not often allow Jesus to be normal and have fun. This is Jesus without his serious face. Secondly, it seems a trivial thing to do: turn water into wine. This feels true, even when we accept that running out of wine in front of the whole village would have been a disaster and disgrace for the family. Sometimes Christians seem to restrict God to the serious moments in life. Jesus offers us a bigger picture than that. Thirdly, the water that is turned into wine is very good; the best has been saved until last. In the story, no one apart from Jesus’ mother, his disciples and the servants know what has happened. The water jars were used for the Jewish ritual of cleansing. Jesus takes what is good and makes something equally good. The steward or wedding organiser on tasting the wine says ‘you have saved the best till last’. I would presume that what had been served so far would not have been poor. That does not usually happen at weddings.

What is this miracle a sign of? Signs say something; otherwise there is no point in them. We are usually also required to respond in a certain way. A sign with a number on it usually indicates the maximum speed we should drive without attracting the attention of a speed camera.

What does this miracle point to?

We know from how God dealt with the covenant people in the Old Testament that weddings pointed to the banquet that God hosts and to which all are welcome.

It also speaks of a God who intervenes, perhaps even interferes (although he was requested to); but does so in a way that brings both delight and chaos. The latter because it is inevitably means that God cannot be boxed.

Indeed, we celebrate through the season of the Epiphany the joy of God becoming human. That is not something that is neat and tidy.

Finally, it speaks of God the generous giver. Generosity sometimes appears wasteful. That is though to misunderstand the generosity. The generous giver does so because they can. God does this because God can.

God in Jesus can never be boxed, even if at times the church would wish that not to be true.